Xodjayev Anvar Rasulovich
- Marketing jurnali 2026-yil, 1-son (yanvar)

- 26 минут назад
- 2 мин. чтения

FRANCHAYZING SUBYEKTLARI O‘RTASIDAGI KOOPERATSIYANI
BAHOLASHNING KO‘P MEZONLI METODIKASINI ISHLAB CHIQISH
VA SAMARADORLIKNI ANIQLASH
Xodjayev Anvar Rasulovich
Buxoro Davlat universiteti
“Iqtisodiyot” kafedrasi dotsenti, PhD,
ORCID: 0000-0001-8662-759X
E-mail: anikxodja1989@gmail.com
Annotatsiya
Mazkur maqolada franchayzing subyektlari o‘rtasidagi kooperatsiya darajasini
baholashga qaratilgan ko‘p mezonli metodika ishlab chiqilgan. Franchayzer va
franchayzi o‘rtasidagi strategik hamkorlik faqat huquqiy va moliyaviy mexanizmlar
bilan cheklanmasligi, balki xizmat sifati, innovatsiyalarni qabul qilish darajasi va brend
standartlariga rioya qilish kabi noan’anaviy ko‘rsatkichlar orqali ham baholanishi
zarurligi ilmiy asoslab berilgan. Tadqiqotda KPI indikatorlari aniqlanib, Delphi ekspert
baholash metodi orqali ularning amaliy qiymati tasdiqlangan, AHP metodi yordamida
esa ko‘rsatkichlarning vazn koeffitsientlari hisoblab chiqilgan. Yakuniy bosqichda
Kooperatsiya Kuch Indeksi (KKI) ishlab chiqilib, 10 ta franchayzing tarmog‘i misolida
amaliy sinovdan o‘tkazilgan. Natijalar franchayzing tarmoqlarida kooperatsiya
darajasi sezilarli farqlanishini, brend standartlariga rioya qilish eng muhim ta’sir omili
ekanini va KPI indikatorlari o‘rtasida o‘zaro sinergiya mavjudligini ko‘rsatdi. Taklif
etilgan metodika franchayzing tizimini strategik boshqarishda, franchayzer-franchayzi
aloqalarini mustahkamlashda hamda davlat siyosati darajasida franchayzingni qo‘llabquvvatlash
dasturlarini shakllantirishda amaliy ahamiyatga ega.
Kalit so‘zlar: franchayzing, kooperatsiya, KPI, Delphi, AHP, SERVQUAL,
kooperatsiya kuchi indeksi, brend standartlari, konsalting xizmatlari, innovatsiyalarni
qabul qilish, baholash metodikasi, strategik hamkorlik, franchayzer, franchayzi
Аннотация
В данной статье разработана многокритериальная методика оценки уровня
кооперации между субъектами франчайзинга. Обосновано, что стратегическое
сотрудничество между франчайзером и франчайзи не должно ограничиваться
только правовыми и финансовыми механизмами, но также должно оцениваться
через нетрадиционные показатели, такие как качество услуг, степень принятия
инноваций и соблюдение бренд-стандартов. В исследовании были определены
KPI-индикаторы, их практическая значимость была подтверждена методом
экспертной оценки Delphi, а весовые коэффициенты показателей рассчитаны с
использованием метода AHP. На заключительном этапе был разработан Индекс
силы кооперации (KKI), который был апробирован на примере 10
франчайзинговых сетей. Результаты показали существенные различия уровня
кооперации между сетями, выявили ключевую роль соблюдения бренд-
стандартов и подтвердили наличие синергии между KPI-показателями.
Предложенная методика имеет практическую значимость в стратегическом
управлении франчайзинговой системой, укреплении отношений франчайзер–франчайзи, а также при формировании государственных программ поддержки
франчайзинга.
Ключевые слова: франчайзинг, кооперация, KPI, Delphi, AHP,
SERVQUAL, индекс силы кооперации, бренд-стандарты, консалтинговые
услуги, принятие инноваций, методика оценки, стратегическое сотрудничество,
франчайзер, франчайзи.
Abstract
This article develops a multi-criteria methodology for assessing the level of
cooperation between franchising entities. It is substantiated that strategic collaboration
between franchisors and franchisees should not be limited to legal and financial
mechanisms, but must also be evaluated through non-traditional indicators such as
service quality, innovation adoption level, and compliance with brand standards. In the
study, KPI indicators were identified, their practical relevance was validated through
the Delphi expert assessment method, and their weight coefficients were calculated
using the AHP method. At the final stage, the Cooperation Strength Index (CCI) was
developed and tested on 10 franchising networks. The results revealed significant
variations in cooperation levels across networks, highlighted compliance with brand
standards as the most influential factor, and confirmed the existence of synergy among
KPI indicators. The proposed methodology has practical significance for strategic
management of franchising systems, strengthening franchisor–franchisee relations, and
designing governmental support programs for franchising development.
Keywords: franchising, cooperation, KPI, Delphi, AHP, SERVQUAL,
cooperation strength index, brand standards, consulting services, innovation adoption,
evaluation methodology, strategic collaboration, franchisor, franchisee.










Комментарии