top of page

Xodjayev Anvar Rasulovich

FRANCHAYZING SUBYEKTLARI O‘RTASIDAGI KOOPERATSIYANI

BAHOLASHNING KO‘P MEZONLI METODIKASINI ISHLAB CHIQISH

VA SAMARADORLIKNI ANIQLASH

Xodjayev Anvar Rasulovich

Buxoro Davlat universiteti

“Iqtisodiyot” kafedrasi dotsenti, PhD,

ORCID: 0000-0001-8662-759X

Annotatsiya

Mazkur maqolada franchayzing subyektlari o‘rtasidagi kooperatsiya darajasini

baholashga qaratilgan ko‘p mezonli metodika ishlab chiqilgan. Franchayzer va

franchayzi o‘rtasidagi strategik hamkorlik faqat huquqiy va moliyaviy mexanizmlar

bilan cheklanmasligi, balki xizmat sifati, innovatsiyalarni qabul qilish darajasi va brend

standartlariga rioya qilish kabi noan’anaviy ko‘rsatkichlar orqali ham baholanishi

zarurligi ilmiy asoslab berilgan. Tadqiqotda KPI indikatorlari aniqlanib, Delphi ekspert

baholash metodi orqali ularning amaliy qiymati tasdiqlangan, AHP metodi yordamida

esa ko‘rsatkichlarning vazn koeffitsientlari hisoblab chiqilgan. Yakuniy bosqichda

Kooperatsiya Kuch Indeksi (KKI) ishlab chiqilib, 10 ta franchayzing tarmog‘i misolida

amaliy sinovdan o‘tkazilgan. Natijalar franchayzing tarmoqlarida kooperatsiya

darajasi sezilarli farqlanishini, brend standartlariga rioya qilish eng muhim ta’sir omili

ekanini va KPI indikatorlari o‘rtasida o‘zaro sinergiya mavjudligini ko‘rsatdi. Taklif

etilgan metodika franchayzing tizimini strategik boshqarishda, franchayzer-franchayzi

aloqalarini mustahkamlashda hamda davlat siyosati darajasida franchayzingni qo‘llabquvvatlash

dasturlarini shakllantirishda amaliy ahamiyatga ega.

Kalit so‘zlar: franchayzing, kooperatsiya, KPI, Delphi, AHP, SERVQUAL,

kooperatsiya kuchi indeksi, brend standartlari, konsalting xizmatlari, innovatsiyalarni

qabul qilish, baholash metodikasi, strategik hamkorlik, franchayzer, franchayzi

Аннотация

В данной статье разработана многокритериальная методика оценки уровня

кооперации между субъектами франчайзинга. Обосновано, что стратегическое

сотрудничество между франчайзером и франчайзи не должно ограничиваться

только правовыми и финансовыми механизмами, но также должно оцениваться

через нетрадиционные показатели, такие как качество услуг, степень принятия

инноваций и соблюдение бренд-стандартов. В исследовании были определены

KPI-индикаторы, их практическая значимость была подтверждена методом

экспертной оценки Delphi, а весовые коэффициенты показателей рассчитаны с

использованием метода AHP. На заключительном этапе был разработан Индекс

силы кооперации (KKI), который был апробирован на примере 10

франчайзинговых сетей. Результаты показали существенные различия уровня

кооперации между сетями, выявили ключевую роль соблюдения бренд-

стандартов и подтвердили наличие синергии между KPI-показателями.

Предложенная методика имеет практическую значимость в стратегическом

управлении франчайзинговой системой, укреплении отношений франчайзер–франчайзи, а также при формировании государственных программ поддержки

франчайзинга.

Ключевые слова: франчайзинг, кооперация, KPI, Delphi, AHP,

SERVQUAL, индекс силы кооперации, бренд-стандарты, консалтинговые

услуги, принятие инноваций, методика оценки, стратегическое сотрудничество,

франчайзер, франчайзи.

Abstract

This article develops a multi-criteria methodology for assessing the level of

cooperation between franchising entities. It is substantiated that strategic collaboration

between franchisors and franchisees should not be limited to legal and financial

mechanisms, but must also be evaluated through non-traditional indicators such as

service quality, innovation adoption level, and compliance with brand standards. In the

study, KPI indicators were identified, their practical relevance was validated through

the Delphi expert assessment method, and their weight coefficients were calculated

using the AHP method. At the final stage, the Cooperation Strength Index (CCI) was

developed and tested on 10 franchising networks. The results revealed significant

variations in cooperation levels across networks, highlighted compliance with brand

standards as the most influential factor, and confirmed the existence of synergy among

KPI indicators. The proposed methodology has practical significance for strategic

management of franchising systems, strengthening franchisor–franchisee relations, and

designing governmental support programs for franchising development.

Keywords: franchising, cooperation, KPI, Delphi, AHP, SERVQUAL,

cooperation strength index, brand standards, consulting services, innovation adoption,

evaluation methodology, strategic collaboration, franchisor, franchisee.


Комментарии


bottom of page