Abdujalilova Bibisora Baxodir qizi
- Marketing jurnali 11-son, 2025-yil

- 3 дек. 2025 г.
- 2 мин. чтения

TASHQI SAVDO KOʻRSATKICHLARINING KOʻP OMILLI KLASTER
TAHLILI (OʻZBEKISTON MISOLIDA)
Abdujalilova Bibisora Baxodir qizi
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy
Statistika qoʻmitasi kadrlar malakasini oshirish
va statistik tadqiqotlar instituti doktoranti
E-mail: abdujalilovab97@gmail.com
Annotatsiya
Ushbu tadqiqotda Oʻzbekiston tashqi savdo jarayonlari yanada chuqur tahlil
qilinib, resurslardan samarali foydalanish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishda
guruhlash orqali amalga oshirildi. Davlat statistika qoʻmitasi hamda Jahon bankining
rasmiy maʼlumotlari asosida k-means va iyerarxik klaster tahlil usullari
qoʻllanildi.Tahlil jarayonida eksport va import hajmi, RCA indeksi, savdo balansi
hamda oʻsish surʼati Oʻzbekiston tashqi savdo samaradorligini belgilovchi asosiy
omillar sifatida baholandi. Tadqiqot natijalari mamlakatning tashqi savdo
koʻrsatkichlarini klasterlash orqali tizimli tahlil qilish, ularning shakllanishiga taʼsir
etuvchi determinantlarni aniqlash hamda ilmiy asoslangan iqtisodiy siyosat choralarini
ishlab chiqish uchun metodologik baza yaratganini koʻrsatadi.
Kalit soʻzlar: Eksport hajmi, import hajmi, RCA, k-means klasterlash, iyerarxik
klasterlash.
Аннотация
В данном исследовании проведён углублённый анализ внешнеторговых
процессов Узбекистана с применением методов кластерного анализа,
направленных на более эффективное использование ресурсов и выработку
практических рекомендаций экономической политики. На основе официальных
данных Государственного комитета по статистике и Всемирного банка были
использованы методы k-means и иерархического кластерного анализа. В
процессе анализа были рассмотрены ключевые показатели — объём экспорта и
импорта, индекс RCA, торговый баланс и темпы роста, которые определяют
эффективность внешней торговли Узбекистана. Результаты исследования
показывают, что использование кластерного подхода к анализу внешнеторговых
показателей позволяет системно оценить эффективность торговли, выявить её
детерминанты и сформировать методологическую основу для научно
обоснованной экономической политики.
Ключевые слова: Oбъём экспорта, объём импорта, RCA, кластеризация kmeans,
иерархическая кластеризация.
Abstract
This study provides an in-depth analysis of Uzbekistanʼs foreign trade processes
through the application of clustering methods aimed at ensuring more efficient resource
utilization and developing practical policy recommendations. Based on official data
from the State Committee on Statistics and the World Bank, the k-means and
hierarchical cluster analysis techniques were employed. The analysis evaluated key
indicators such as export and import volumes, the RCA index, trade balance, and growth rate, which are identified as the main determinants of Uzbekistanʼs trade
performance. The research results demonstrate that clustering analysis of foreign trade
indicators enables a systematic evaluation of trade efficiency, identification of
underlying determinants, and formation of a methodological foundation for evidencebased
economic policymaking.
Keywords: Export volume, import volume, RCA, k-means clustering,
hierarchical clustering.










Комментарии