top of page

Abdujalilova Bibisora Baxodir qizi

TASHQI SAVDO KOʻRSATKICHLARINING KOʻP OMILLI KLASTER

TAHLILI (OʻZBEKISTON MISOLIDA)

Abdujalilova Bibisora Baxodir qizi

Oʻzbekiston Respublikasi Milliy

Statistika qoʻmitasi kadrlar malakasini oshirish

va statistik tadqiqotlar instituti doktoranti

Annotatsiya

Ushbu tadqiqotda Oʻzbekiston tashqi savdo jarayonlari yanada chuqur tahlil

qilinib, resurslardan samarali foydalanish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishda

guruhlash orqali amalga oshirildi. Davlat statistika qoʻmitasi hamda Jahon bankining

rasmiy maʼlumotlari asosida k-means va iyerarxik klaster tahlil usullari

qoʻllanildi.Tahlil jarayonida eksport va import hajmi, RCA indeksi, savdo balansi

hamda oʻsish surʼati Oʻzbekiston tashqi savdo samaradorligini belgilovchi asosiy

omillar sifatida baholandi. Tadqiqot natijalari mamlakatning tashqi savdo

koʻrsatkichlarini klasterlash orqali tizimli tahlil qilish, ularning shakllanishiga taʼsir

etuvchi determinantlarni aniqlash hamda ilmiy asoslangan iqtisodiy siyosat choralarini

ishlab chiqish uchun metodologik baza yaratganini koʻrsatadi.

Kalit soʻzlar: Eksport hajmi, import hajmi, RCA, k-means klasterlash, iyerarxik

klasterlash.

Аннотация

В данном исследовании проведён углублённый анализ внешнеторговых

процессов Узбекистана с применением методов кластерного анализа,

направленных на более эффективное использование ресурсов и выработку

практических рекомендаций экономической политики. На основе официальных

данных Государственного комитета по статистике и Всемирного банка были

использованы методы k-means и иерархического кластерного анализа. В

процессе анализа были рассмотрены ключевые показатели — объём экспорта и

импорта, индекс RCA, торговый баланс и темпы роста, которые определяют

эффективность внешней торговли Узбекистана. Результаты исследования

показывают, что использование кластерного подхода к анализу внешнеторговых

показателей позволяет системно оценить эффективность торговли, выявить её

детерминанты и сформировать методологическую основу для научно

обоснованной экономической политики.

Ключевые слова: Oбъём экспорта, объём импорта, RCA, кластеризация kmeans,

иерархическая кластеризация.

Abstract

This study provides an in-depth analysis of Uzbekistanʼs foreign trade processes

through the application of clustering methods aimed at ensuring more efficient resource

utilization and developing practical policy recommendations. Based on official data

from the State Committee on Statistics and the World Bank, the k-means and

hierarchical cluster analysis techniques were employed. The analysis evaluated key

indicators such as export and import volumes, the RCA index, trade balance, and growth rate, which are identified as the main determinants of Uzbekistanʼs trade

performance. The research results demonstrate that clustering analysis of foreign trade

indicators enables a systematic evaluation of trade efficiency, identification of

underlying determinants, and formation of a methodological foundation for evidencebased

economic policymaking.

Keywords: Export volume, import volume, RCA, k-means clustering,

hierarchical clustering.


Комментарии


bottom of page