Adashaliyev Baxtiyorjon Valisher oʻgʻli
- Marketing jurnali 11-son, 2025-yil

- 22 дек. 2025 г.
- 2 мин. чтения

HUDUDLAR BOʻYICHA MOLIYAVIY INKLYUZIYA DARAJASINI BAHOLASHGA ILMIY-USLUBIY YONDASHUVLAR
Adashaliyev Baxtiyorjon Valisher oʻgʻli
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
“Buxgalteriya hisobi” kafedrasi
katta oʻqituvchisi, PhD.
Annotatsiya
Ushbu maqolada hududlar boʻyicha moliyaviy inklyuziya darajasini baholashning ilmiy-uslubiy asoslari tahlil qilingan. Tadqiqotda moliyaviy inklyuziya indeksini hisoblashning zamonaviy metodologik yondashuvlari, xususan, koʻp oʻlchamli indeks tuzish, asosiy komponentlar tahlili (PCA) va raqamli moliyaviy xizmatlar integratsiyasi kabi usullar chuqur oʻrganilgan. Maqolada jahon banki, Xalqaro Valyuta Fondi va boshqa xalqaro tashkilotlar tomonidan ishlab chiqilgan metodologiyalarning hududiy kontekstda qoʻllanilishi imkoniyatlari koʻrib chiqilgan. Tahlil natijalari shuni koʻrsatdiki, moliyaviy inklyuziya darajasini baholashda foydalanish, kirish imkoniyati va sifat oʻlchovlarini birlashtirgan kompleks yondashuv samarali natijalar beradi.
Kalit soʻzlar: moliyaviy inklyuziya, indeks metodologiyasi, hududiy tahlil, asosiy komponentlar tahlili, raqamli moliyaviy xizmatlar, rivojlanayotgan mamlakatlar
Аннотация
В данной статье проанализированы научно-методологические основы оценки уровня финансовой инклюзии по регионам. В исследовании подробно рассмотрены современные методологические подходы к расчёту индекса финансовой инклюзии, в частности, построение многомерного индекса, метод главных компонент (PCA) и интеграция цифровых финансовых услуг. В статье исследуются возможности применения методологий, разработанных Всемирным банком, Международным валютным фондом и другими международными организациями, в региональном контексте. Результаты анализа показывают, что комплексный подход, объединяющий измерения доступа, использования и качества, даёт эффективные результаты при оценке уровня финансовой инклюзии.
Ключевые слова: финансовая инклюзия, методология индекса, региональный анализ, метод главных компонент, цифровые финансовые услуги, развивающиеся страны.
Abstract
This article analyzes the scientific and methodological foundations for assessing the level of financial inclusion across regions. The study explores modern methodological approaches to calculating the financial inclusion index, including the construction of a multidimensional index, principal component analysis (PCA), and the integration of digital financial services. The article examines the applicability of methodologies developed by the World Bank, the International Monetary Fund, and other international organizations within regional contexts. The analysis reveals that a comprehensive approach combining access, usage, and quality dimensions provides effective results in evaluating the level of financial inclusion.
Keywords: financial inclusion, index methodology, regional analysis, principal component analysis, digital financial services, developing countries.










Комментарии