Ismatullayeva Shoira Nurlibekovna
- Marketing jurnali 12-son, 2025-yil

- 29 дек. 2025 г.
- 2 мин. чтения

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA VAKOLATLI IQTISODIY
OPERATORLAR FAOLIYATINI TASHKIL ETISH VA BOSHQARISH
Ismatullayeva Shoira Nurlibekovna
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
mustaqil izlanuvchisi
ORCID: 0009–0001–8717–3558
E–mail: dronzakai@gmail.com
Annotatsiya
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasida vakolatli iqtisodiy operatorlar
(VIO) institutining joriy etilishi, uning amaldagi holati va samaradorligi tizimli
ravishda tahlil qilinadi. Statistik maʼlumotlar asosida 2019–2025-yillar davomida VIO
reyestriga qabul qilish jarayonida yuzaga kelayotgan asosiy muammolar baholanadi.
Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, VIO subyektlari bojxona rasmiylashtiruvi
jarayonida muayyan yengilliklarga, jumladan, yashil yoʻlak ulushining 50 foizni
tashkil etishiga ega boʻlishiga qaramay, dastur qamrovi yetarli darajada keng emas va
murojaatlarning yarmidan koʻpi rad etilmoqda. Xalqaro tajriba bilan qiyosiy tahlil VIO
tizimini kengaytirish, qoʻshimcha toifalarni joriy etish hamda talablarni bosqichmabosqich
soddalashtirish zarurligini koʻrsatadi. Maqola yakunida Oʻzbekiston sharoitida
vakolatli iqtisodiy operatorlar institutining amaliy samaradorligini oshirishga
qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Kalit sozlar: vakolatli iqtisodiy operator (VIO), SAFE Framework, bojxona
maʼmuriyatchiligi, taʼminot zanjiri xavfsizligi, ishlab chiqaruvchi, soddalashtirilgan
rasmiylashtirish.
Аннотация
В данной статье проводится системный анализ внедрения института
уполномоченных экономических операторов (УЭО) в Республике Узбекистан,
его текущего состояния и эффективности. На основе статистических данных
оцениваются основные проблемы, возникающие в процессе включения в реестр
УЭО в 2019–2025 годах. Результаты исследования показывают, что, несмотря на
значительные упрощения, предоставляемые субъектам УЭО при прохождении
таможенных коридоров (доля «зелёного коридора» составляет 50%), охват
программы остаётся низким, а более половины поданных заявок отклоняется.
Сопоставление с международным опытом демонстрирует необходимость
расширения системы УЭО, введения дополнительных категорий и поэтапного
упрощения требований. В заключение разработаны предложения, направленные
на повышение практической эффективности института УЭО в условиях
Узбекистана.
Ключевые слова: уполномоченный экономический оператор (УЭО),
рамочные стандарты, таможенное администрирование, безопасность цепочки
поставок, производитель, упрощённое таможенное оформление.
Abstract
This article provides a systematic analysis of the introduction of the Authorized
Economic Operator (AEO) institution in the Republic of Uzbekistan, as well as its current status and effectiveness. Based on statistical data, the study evaluates the key
challenges encountered in the AEO registry admission process during the period of
2019–2025. The findings indicate that despite the significant simplifications granted to
AEO entities when passing through customs corridors (with 50% directed to the green
channel), the programʼs overall coverage remains low, and more than half of the
submitted applications are rejected. A comparison with international practices
highlights the need to expand the AEO system, introduce additional categories, and
gradually simplify eligibility requirements. The article concludes with
recommendations aimed at enhancing the practical effectiveness of the AEO institution
within the context of Uzbekistan.
Keywords: Authorized Economic Operator (AEO), SAFE Framework, customs
administration, supply chain security, manufacturer, simplified customs clearance.










Комментарии