Safarova Zarina
- Marketing jurnali 11-son, 2025-yil

- 3 дек. 2025 г.
- 2 мин. чтения

MARKAZIY BANKNING PUL TAKLIFI VA BANK REZERVLARI
SIYOSATI: DUNYO VA O‘ZBEKISTONDA TAHLIL
Safarova Zarina
Buxoro davlat universiteti
Iqtisodiyot va turizm fakulteti
3-1BIA-23 guruhi talabasi
Annotatsiya
Mazkur maqolada Markaziy bankning pul taklifi va bank rezervlari siyosati
bo‘yicha dunyo tajribasi hamda O‘zbekiston amaliyoti ilmiy jihatdan tahlil qilingan.
Tadqiqotda pul massasi (M1, M2, M3 agregatlari) va majburiy rezerv normativlari
o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik, ularning iqtisodiy o‘sish, inflyatsiya darajasi va
moliyaviy barqarorlikka ta’siri chuqur o‘rganilgan. Jahonning yetakchi markaziy
banklari (AQSh Federal rezerv tizimi, Yevropa Markaziy banki, Yaponiya Markaziy
banki) amaliyotida qo‘llanilayotgan monetar vositalar O‘zbekiston Respublikasi
Markaziy banki siyosati bilan qiyoslab tahlil etildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki,
O‘zbekiston so‘nggi yillarda bosqichma-bosqich likvidlikni yumshatish, rezerv
me’yorlarini pasaytirish va pul massasining kengayishini iqtisodiy o‘sishni
rag‘batlantirish omili sifatida qo‘llab kelmoqda. Shu bilan birga, pul taklifining haddan
tashqari o‘sishi inflyatsion xavflarni kuchaytirishi, bank tizimi aktivlarining sifati va
real foiz stavkalariga ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan. Maqolada muallif tomonidan pulkredit
siyosatini optimallashtirish, rezerv siyosatini riskga asoslangan mexanizmlar
bilan uyg‘unlashtirish va xalqaro tajribalarni mahalliy iqtisodiyotga moslashtirish
bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar: pul taklifi, bank rezervlari, Markaziy bank, monetar siyosat,
inflyatsiya, likvidlik, moliyaviy barqarorlik, O‘zbekiston.
Аннотация
В данной статье проведён научный анализ политики центральных банков в
области денежного предложения и банковских резервов с сопоставлением
международного опыта и практики Узбекистана. Исследуется взаимосвязь между
денежной массой (агрегаты M1, M2, M3) и нормативами обязательных резервов,
а также их влияние на экономический рост, инфляцию и финансовую
стабильность. Рассмотрен опыт ведущих центральных банков мира —
Федеральной резервной системы США, Европейского центрального банка и
Банка Японии — и проведено сравнение с политикой Центрального банка
Республики Узбекистан. Результаты показывают, что в Узбекистане постепенное
снижение резервных нормативов и расширение денежной массы стимулировали
экономическую активность, но одновременно усилили инфляционные риски.
Автором предложены научно обоснованные рекомендации по оптимизации
денежно-кредитной политики, совершенствованию механизмов управления
ликвидностью и адаптации международного опыта к национальной экономике.
Ключевые слова: денежная масса, банковские резервы, Центральный банк,
монетарная политика, инфляция, ликвидность, финансовая устойчивость,
Узбекистан.
Abstract
This article presents a scientific analysis of central bank policies on money supply
and bank reserves, comparing international experience with Uzbekistan’s monetary
practices. The study examines the relationship between the money supply (aggregates
M1, M2, M3) and reserve requirements, as well as their impact on economic growth,
inflation, and financial stability. The experiences of major central banks such as the
U.S. Federal Reserve System, the European Central Bank, and the Bank of Japan are
compared with the monetary policy of the Central Bank of the Republic of Uzbekistan.
The findings reveal that in recent years Uzbekistan has gradually reduced reserve ratios
and expanded the money supply to stimulate economic growth; however, this has also
intensified inflationary pressures and affected the quality of banking assets. The author
proposes scientifically grounded recommendations to optimize monetary policy,
integrate risk-based reserve management mechanisms, and adapt global best practices
to the national economy.
Keywords: money supply, bank reserves, central bank, monetary policy,
inflation, liquidity, financial stability, Uzbekistan.










Комментарии